IJzeren Veulen

Beschrijving

Het ijzeren veulen is een klein spookpaardje dat op verscheidene plaatsen in Midden-Nederland gezien werd. Het zou losgebroken zijn en vervolgens met luid rammelende kettingen door het land zijn gaan razen. Mensen zagen het draven over wegen, langs huizen, het zou zelfs zweven over de polders! Het dier verscheen ook altijd ‘s nachts, met name tussen twaalf en één. In Hoevelaken werd verteld dat als je dan ‘s avonds niet op tijd thuis was, dat het veulen je zou grijpen en meenemen. Mensen waren er ontzettend bang voor. Tegen het ijzeren veulen was ook niets te doen; niemand kon het vangen omdat het te sterk en te snel was. Bij Poederoijen werd zelfs verteld dat het een draak zou zijn in de vorm van een paard.

Op veel plekken in Midden-Nederland werd het spookpaard waargenomen. Zo liep het in een bosje op de Bruinehorst bij Ederveen, rende het op en neer door de Blinde Steeg in Stoutenburg, en leefde het in het water bij Poederoijen. Rondom Lopik werd het ijzeren veulen waargenomen op het Kerkepad, waar het jonge meisjes meenam die erop gingen zitten, en op de Zijdeweg, waar het zich vertoonde als een figuur met twee koppen aan elkaar; een naar boven en een naar onder, net zoals een speelkaart. Ook raasde het veel rond tussen Kesteren en Lienden waar het ook wel Hulle Vulle werd genoemd, en waar het neerstortte in een waterkolk. In Empel zagen mensen zelfs een ruiter zonder hoofd op het paardje. Verder werd het beest gezien in Achterveld, Haastrecht, Leersum, Meulunteren en Waspik. ‘IJzeren veulen’ werd ook wel eens als bijnaam gegeven aan mensen.

Cabauw

Het meest zou het ijzeren veulen zijn verschenen bij Cabauw, waar het op een stuk land rende tussen de Kooibrug en Prinses Beatrixbrug. Hier maakte het dier ook een vreselijk lawaai, alsof het vol met ijzer zat en of al zijn gewrichten uit ijzeren scharnieren bestonden. Er was geen mens die het veulen kon tegenhouden. Ooit zouden eens drie sterke jongens hebben geprobeerd tegen het beest te strijden. Ze hadden knuppels met zich meegebracht en gingen het vervolgens opwachten. Het ijzeren veulen kwam toen aanstormen en ramde zo hard tegen de middelste van de drie broers, dat deze niet meer opstond. De jongen was in één klap overleden en had al zijn ribben gebroken. Uiteindelijk kwam er een pastoor die de weg zegende en die het veulen kon verdrijven. Het dier sprong daarbij in het water en riep, ‘Over honderd jaar ben ik er weer!’

Bronnen

• Buddingh, D. (1844). Verhandeling over het Westland. p. 29, p. 117, p. 128.
• Heupers, E. (1979). Volksverhalen uit Gooi- en Eemland en van de westelijke Veluwe I. p. 127, p. 138, p. 140.
• Heupers, E. (1981). Volksverhalen uit Gooi- en Eemland en van de westelijke Veluwe II. p. 51, p. 60.
• Heupers, E. (1984). Volksverhalen uit Gooi- en Eemland en van de westelijke Veluwe III. p. 37, p. 115, p. 117, p. 204.
• Kooijman, H. (1988). Volksverhalen uit het grensgebied van Zuid-Holland, Utrecht, Gelderland en Noord-Brabant.