Tienuurshond

Beschrijving

Zodra de avond is gevallen en de klok tien uur heeft geslagen, wilt er weleens een grote, zwarte hond verschijnen op eenzame wegen en in donkere stegen. Deze wordt de tienuurshond genoemd. Hij heeft vurige ogen, oren steil op de kop en hij houdt zijn hoofd altijd naar voren gericht. Ook sleept hij vaak een rammelende ketting met zich mee over de wegen waar hij langs gaat.

De tienuurshond wordt gezien op meerdere plekken in het Eemland en in de Gelderse vallei. Met name loopt hij rond bij Amersfoort, Leusden, Baarn en Nijkerkerveen. Te Baarn verschijnt de hond vooral bij de Naald, en gaat hij elke winteravond vanuit de Lazarusberg in Soest langs de Praamgracht naar de Eem. In Amersfoort verstopt hij zich in de donkerste steegjes en straatjes, en bij Nijkerkerveen vergezelt hij mensen die langs de Amersfoortseweg lopen. Bij kasteel Groeneveld heeft hij eens een postkar tegengehouden.

Een gevaarlijke hond

Hoewel de tienuurshond nooit echt iets kwaads deed, waren de meeste mensen ontzettend bang voor dit beest. Het zou de duivel zijn en hij zou wandelaars bijten, achtervolgen, en iedereen die na tien uur nog steeds buiten rondliep, zou door hem worden meegenomen. Alleen maar het zien van de hond betekende al dat je spoedig zou sterven. Soms was de angst om deze hond tegen te komen zelfs zo groot, dat mensen niet meer op bepaalde straten wilde komen ’s avonds of zelfs hele omwegen gingen nemen.

Een schipper zou eens door hem achterna gezeten zijn op de Baarnsche Dijk. Het beest liet hem pas gaan toen hij zijn schuit had bereikt, waarna het verdween. Een andere keer kwam een man de tienuurshond ’s avonds op straat tegen. Het beest rende op hem af en legde zijn voorpoten op zijn schouders, maar de man wist nog net een mes te grijpen en het beest open te snijden. Het dier viel van hem af maar gelijk daarna kon de man zelf zich niet meer verroeren.

Andere ‘uurshonden’

Naast de tienuurshond, zijn er ook enge honden voor andere tijdstippen. Zo wordt de twaalfuurshond op meerdere plekken bij de Veluwe gezien en loopt er een elfuurshond bij Moorst. Deze laatste gaat voor niemand opzij waardoor mensen altijd om hem heen moeten lopen. Een achtuurshond loopt rond bij Voorthuizen en Terschuur, en zou zijn losgebroken. Verder is er ook nog de negenuurshond die ’s winters bij Zwartebroek rondloopt, maar die ook in Soest voorkomt. Deze wordt daar overal wel gezien, maar precies om negen uur ’s avonds is hij bij Nieuwerhoek te vinden.

Bronnen

• Knoppers, J. (1885). Papieren Bartje. Het leeskabinet. p. 22.
• Utrechtsch provinciaal en stedelijk dagblad. (1922, 5 november). Het bijgeloof ten plattenlande.
• Gewin, E. (1924). Volkskundige onderzoeken. Stemmen des tijds XIII. p. 144.
• Heupers, E. (1979). Volksverhalen uit Gooi- en Eemland en van de westelijke Veluwe I. p. 80, p. 93, p. 104, p. 144, p. 158, p. 177, p. 180, p. 202, p. 254, p. 258.
• Heupers, E. (1981). Volksverhalen uit Gooi- en Eemland en van de westelijke Veluwe II. p. 14, p. 34, p. 43, p. 96, p. 108, p. 128, p. 142, p. 148, p. 170, p. 180, p. 203, p. 227.
• Heupers, E. (1984). Volksverhalen uit Gooi- en Eemland en van de westelijke Veluwe III. p. 14, p. 33, p. 36, p. 38, p. 40, p. 85, p. 101.