Sammeltjes

Beschrijving

Op het voormalige eiland Wieringen leven kleine aardgeesten die sammeltjes genoemd worden. Het zijn wezens die ’s nachts karweitjes doen voor mensen of verder gaan met hun onafgemaakte werk. Ze zijn verwant aan de Texelse sommeltjes.

De sammeltjes staan erom bekend dat ze veel van koper houden. Dat betekent dan ook dat ze vaak keukengerei uit woningen pakken. Zo was er in de buurt van hun leefgebied een boerenwoning, De Kuil, waar ze vaak ’s nachts een ketel haalden om beuling in te koken, een soort bloedworst. Na gebruik brachten ze deze ketel weer terug, opgepoetst en gladgeschuurd met ook nog eens twee beulingen erbij, vlak voor de eigenaren uit bed kwamen.

Iets waar de kleine aardgeesten veel van houden is feestjes. Ze dansen graag en spelen op kleine fluitjes die zo lang zijn als een vulpen. Als zo’n feestje voorbij is dan begraven ze de fluitjes weer, waardoor ze soms later door mensen weer worden opgegraven. De sammeltjes roken ook vaak uit pijpjes, die net als hun fluitjes ook weleens gevonden worden in de grond.

Lichtjes op het hoofd

Heel af en toe worden de sammeltjes ook gezien met lichtjes op hun hoofd. Dit is geen goed teken. Vaak betekent het dat er slecht weer op komst is, maar soms is het een waarschuwing voor iets dat nog erger is: een natuurramp die eraan komt.

Sammelkeskuul

Vroeger hadden de sammeltjes hun thuis in de Sammelkeskuul, een kuil die ergens ten oosten van Hippolytushoef lag. In de eerste helft van de 19de eeuw werd deze opgevuld en gelijkgemaakt met de rest van het omliggende land, waardoor de sammeltjes er niet meer konden wonen. Toen er opgravingen werden gedaan bij de Sammelkeskuul, werden er veel van hun pijpjes gevonden.

Bronnen

• Bruinvis, C.W. (1853). De Sommeltjesberg op Texel en de Sommeltjeskuil bij St. Hypolitushoef op Wieringen. De Navorscher III. p. 51.
• Winkler, J. (1881). Oudheid-, munt- en penningkunde. De Navorscher XXXI. pp. 212-213.
• Daan, J.C. (1950). Wieringer land en leven in de taal. pp. 107-108.